Εκλογές: εννέα στους δέκα Μαροκινούς θεωρούν ότι οι εκλεγμένοι δεν τηρούν τις υποσχέσεις τους

Η έρευνα αποκαλύπτει επίσης το μέγεθος της ρήξης μεταξύ των πολιτικών κομμάτων και των πολιτών. Σχεδόν οκτώ στους δέκα (79,5%) δηλώνουν ότι δεν έχουν καμία σχέση με τα κόμματα. Μόνο το 2,4% δηλώνει ότι έχει άμεση επαφή στο πεδίο και το 6,1% ότι έχει επαφή που συνδυάζει ψηφιακές δραστηριότητες και φυσική παρουσία. Η κρίση για τη δράση των κομμάτων είναι κατηγορηματική. Πάνω από το 88% θεωρεί ότι τα κόμματα δεν ενδιαφέρονται πραγματικά για τα προβλήματα των πολιτών και το 90,4% εκτιμά ότι οι εκλεγμένοι δεν τηρούν τις δεσμεύσεις που ανέλαβαν έναντι των ψηφοφόρων. Οι μέθοδοι επικοινωνίας των κομμάτων λαμβάνουν επίσης εξαιρετικά χαμηλές αξιολογήσεις, με το 76,7% των ερωτηθέντων να τους απονέμει τη χαμηλότερη βαθμολογία.

Αυτή η κρίση εμπιστοσύνης δεν μεταφράζεται, ωστόσο, σε πλήρη απομάκρυνση από την πολιτική. Οι συγγραφείς περιγράφουν μάλλον μια «κριτική αποστασιοποίηση». Οι πολίτες συνεχίζουν να παρακολουθούν τα δημόσια γεγονότα, αλλά μετατοπίζουν τους χώρους ενημέρωσης και έκφρασής τους. Τα κοινωνικά δίκτυα κυριαρχούν πλέον σε μεγάλο βαθμό στην πρόσβαση στην πολιτική ενημέρωση. Περίπου το 74% των ερωτηθέντων τα αναφέρουν ως την κύρια πηγή ενημέρωσής τους, πολύ μπροστά από τον έντυπο ή τον ηλεκτρονικό Τύπο (13,6%), την τηλεόραση (3,4%) ή το ραδιόφωνο (0,4%).

Με την προσέγγιση των εκλογών του 2026, το πολιτικό τοπίο του Μαρόκου βιώνει μια διακριτική αλλά βαθιά διαμορφωτική εξέλιξη. Η δημόσια δράση – που υποστηρίζεται από την ανάπτυξη μεγάλων έργων, μεταξύ των οποίων η νέα γενιά προγραμμάτων ολοκληρωμένης εδαφικής ανάπτυξης – τείνει να καθορίζεται πριν από τις εκλογικές ημερομηνίες. Αυτή η τάση αναδιαμορφώνει σταδιακά τα όρια του ρόλου των πολιτικών κομμάτων και των εκλεγμένων αξιωματούχων, αναδιαμορφώνοντας τις σχέσεις μεταξύ λήψης αποφάσεων, εκλογικού ανταγωνισμού και εφαρμογής των δημόσιων πολιτικών. Σε αυτό το πλαίσιο, η «tazkiya», που για πολύ καιρό περιοριζόταν σε έναν εσωτερικό μηχανισμό των κομμάτων, αναδεικνύεται ως μια κρίσιμη στιγμή κατά την οποία καθορίζεται, σε μεγάλο βαθμό, η φύση και η ποιότητα της κομματικής προσφοράς. Μέσα από μια σειρά συνεντεύξεων με ακαδημαϊκούς, εκλεγμένους αξιωματούχους και κομματικούς ηγέτες, που προέρχονται από διαφορετικές πολιτικές παρατάξεις, το παρόν ειδικό αφιέρωμα προτείνει να αποκρυπτογραφήσει τις μεταβολές που βρίσκονται σε εξέλιξη και να διερευνήσει τη λογική και τους μηχανισμούς που διέπουν την «tazkiya», καθώς και τον αντίκτυπό της στην αξιοπιστία των κομμάτων και, κυρίως, στην ικανότητά τους να αναδείξουν εκλεγμένους που θα είναι σε θέση να συνοδεύσουν και να καθοδηγήσουν τα μεγάλα περιφερειακά έργα. Μεταξύ της αναζήτησης εκλογικής αποδοτικότητας και της ανάγκης για αποτελεσματική διαχείριση, τα πολιτικά κόμματα βρίσκονται σε μια κρίσιμη καμπή.

Η μελέτη αναδεικνύει επίσης μια σειρά διαδοχικών ρήξεων στην αλυσίδα της εκλογικής συμμετοχής. Ενώ το 53,1% των ερωτηθέντων είναι εγγεγραμμένοι στους εκλογικούς καταλόγους, το 38,7% δεν είναι εγγεγραμμένο και το 8,2% αγνοεί ακόμη και την διοικητική του κατάσταση. Όσον αφορά τις εκλογές του 2021, το 41,3% των εκλογέων που είχαν δικαίωμα ψήφου δηλώνει ότι μποϊκοτάρισε εθελοντικά τις εκλογές. Μόνο το 47,9% δηλώνει ότι έχει ψηφίσει τουλάχιστον μία φορά στη ζωή του, σύμφωνα με την περίληψη της έκθεσης.

Καθώς πλησιάζει το 2026, οι προθέσεις ψήφου παραμένουν βαθιά κατακερματισμένες. Μόνο το 27,9% δηλώνει ότι θα ψηφίσει «σίγουρα» και το 14,4% «πιθανώς», δηλαδή το 42,3% έχει θετική διάθεση για συμμετοχή. Από την άλλη πλευρά, το 38,6% εκφράζει αρνητική πρόθεση – εκ των οποίων το 21,1% δηλώνει ότι σίγουρα δεν θα ψηφίσει, ενώ το 19,1% παραμένει αναποφάσιστο. Για τους συγγραφείς, το κύριο ζήτημα έγκειται σε αυτούς τους διστακτικούς ψηφοφόρους ή σε όσους είναι ελαφρώς αντίθετοι στην ψήφο. Ωστόσο, ένα άλλο στοιχείο τραβά ιδιαίτερα την προσοχή: το 24,1% των ερωτηθέντων δηλώνει ότι κανένα από τα προτεινόμενα μέτρα δεν θα μπορούσε να τους πείσει να συμμετάσχουν στις εκλογές. Η έκθεση κάνει λόγο για έναν «σκληρό πυρήνα της εκλογικής αποχής» και τον θεωρεί έναν από τους κύριους κινδύνους που απειλούν τη νομιμότητα της μελλοντικής κυβέρνησης.

Ένα από τα πιο απροσδόκητα συμπεράσματα αφορά τη νεολαία. Σε αντίθεση με την εικόνα που συχνά προβάλλεται για μια γενιά που δεν ενδιαφέρεται, οι 18-24χρονοι εμφανίζονται ως η κατηγορία που είναι πιο πρόθυμη να ψηφίσει. Σχεδόν το 49,8% εξ αυτών εκφράζει θετική πρόθεση συμμετοχής, έναντι χαμηλότερων ποσοστών στις μεγαλύτερες ηλικιακές ομάδες. Ωστόσο, αυτή η ίδια νεολαία είναι και εκείνη που εκφέρει τις πιο αυστηρές κρίσεις για τη θέση που της απονέμεται στην πολιτική ζωή. Οι γυναίκες εμφανίζουν επίσης μεγαλύτερη πρόθεση ψήφου σε σχέση με τους άνδρες : το 49% δηλώνει ότι θα ψηφίσει σίγουρα ή πιθανώς, έναντι 39,6% των ανδρών. Ωστόσο, σύμφωνα με τους συγγραφείς, εξακολουθούν να είναι λιγότερο παρούσες στους εκλογικούς καταλόγους και να αντιμετωπίζουν περισσότερα διοικητικά και διαδικαστικά εμπόδια.

Αν και η εικόνα είναι ζοφερή, η έρευνα εντοπίζει επίσης τους μοχλούς που μπορούν να κινητοποιήσουν εκ νέου ένα μέρος του εκλογικού σώματος. Το πρώτο αίτημα που διατυπώνουν οι πολίτες αφορά τη διασφάλιση της ακεραιότητας των εκλογών, την οποία ανέφερε το 47,5% των ερωτηθέντων. Ακολουθούν η παρουσίαση σαφών και κατανοητών πολιτικών προγραμμάτων (42,9%), η μεγαλύτερη ανοιχτότητα προς τους νέους υποψηφίους (40,6%), η μεγαλύτερη διαφάνεια στη τη χρηματοδότηση των κομμάτων (39,7%) και καλύτερη ενημέρωση των πολιτών σχετικά με την εκλογική διαδικασία (37,7%).

Για την οργάνωση «Les Citoyens», οι εκλογές του 2026 αποτελούν έτσι «μια αποφασιστική στιγμή» για τη δημοκρατική πορεία του Μαρόκου. Η έκθεση εκτιμά ότι οι μηχανισμοί που επιτρέπουν την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης υπάρχουν ήδη: αυξημένη διαφάνεια των αποτελεσμάτων, ενισχυμένη εκλογική παρατήρηση, αυτόματη εγγραφή στους εκλογικούς καταλόγους, τακτικές δημόσιες συζητήσεις ή ανανέωση του πολιτικού φάσματος… προειδοποιεί όμως ότι η απουσία ανταπόκρισης θα μπορούσε να μετατρέψει την τρέχουσα αποχή σε μόνιμο φαινόμενο.