Morocco.gr –
Η έλλειψη νερού δεν επηρεάζει όλους τους πληθυσμούς με τον ίδιο τρόπο. Στις οάσεις του νοτιοανατολικού Μαρόκου, οι γυναίκες της υπαίθρου αγωνίζονται καθημερινά ενάντια στην έλλειψη νερού, έναν σιωπηλό παράγοντα κοινωνικής, οικονομικής και πολιτιστικής αναταραχής. Αυτές οι γυναίκες, θεματοφύλακες των πόρων και πυλώνες της κοινοτικής ζωής, είναι τόσο οι πρώτες που πλήττονται όσο και οι κύριοι παράγοντες για την οικοδόμηση ανθεκτικότητας στην πίεση του νερού, όπως τονίζεται στο Policy Brief τουIDOS (Γερμανικό Ινστιτούτο Ανάπτυξης και Αειφορίας), που παρουσιάστηκε στο 19ο Παγκόσμιο Συνέδριο για το Νερό στο Μαρακές.
Στη μελέτη αυτή, με τίτλο “Αγροτικές γυναίκες που αντιμετωπίζουν τη λειψυδρία: παραδείγματα από τις οάσεις του Μαρόκου”, το μήνυμα είναι σαφές: το νερό δεν μπορεί να σκεφτεί κανείς χωρίς το φύλο, και το φύλο δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί χωρίς να ληφθεί υπόψη το νερό ως οικονομικός, κοινωνικός και πολιτιστικός παράγοντας. Στις οάσεις του Μαρόκου, οι γυναίκες αποδεικνύουν καθημερινά ότι δεν είναι απλώς θύματα του κλίματος, αλλά οι διακριτικοί αρχιτέκτονες της βιώσιμης προσαρμογής. Η εμπειρία τους, ριζωμένη στην πραγματικότητα επί τόπου, θα μπορούσε να εμπνεύσει πολλές άλλες ημίξηρες περιοχές που αντιμετωπίζουν την ίδια πρόκληση
Το νερό, νήμα ζωής και πηγή ευπάθειας
Στις ημίξηρες περιοχές, η λειψυδρία είναι κάτι περισσότερο από ένα ζήτημα της υπερθέρμανσης του πλανήτη. Είναι ζήτημα καθημερινής επιβίωσης, εργασίας και αξιοπρέπειας. Οι γυναίκες στις οάσεις του Μαρόκου, ιδίως στην περιοχή Draâ-Tafilalet, είναι υπεύθυνες για τις περισσότερες από τις εργασίες που σχετίζονται με το νερό: οικιακή παροχή, άρδευση, κτηνοτροφία, γεωργική μεταποίηση κ.λπ. Όταν τα πηγάδια στέρεψαν και οι άντρες μετανάστευσαν στις πόλεις, έγιναν ταυτόχρονα διαχειριστές των αγροκτημάτων και φύλακες του νοικοκυριού
. Αλλά η ξηρασία διέλυσε επίσης τους κοινωνικούς δεσμούς τους: οι κοινωνικές συγκεντρώσεις γύρω από τα “jnans”, τους μικρούς κήπους των οάσεων, έγιναν σπάνιες. Με την απώλεια του νερού εξαφανίζεται μερικές φορές ένας ιστός γυναικείας αλληλεγγύης που είναι απαραίτητος για τη ζωή της κοινότητας
Όταν η έλλειψη εμπνέει δράση
Αντιμέτωπες με αυτές τις προκλήσεις, οι γυναίκες της όασης δεν το βάζουν κάτω. Εφευρίσκουν νέους τρόπους προσαρμογής: δημιουργούν συνεταιρισμούς, ενώσεις και ομάδες οικονομικών συμφερόντων. Οι πρωτοβουλίες αυτές, οι οποίες συχνά υποστηρίζονται από την Εθνική Πρωτοβουλία για την Ανθρώπινη Ανάπτυξη (INDH) ή τη στρατηγική Generation Green, καθιστούν δυνατή την προστιθέμενη αξία των τοπικών προϊόντων (χουρμάδες, αμύγδαλα, τριαντάφυλλα ή υποπροϊόντα καλλυντικών), δημιουργώντας παράλληλα πρόσθετο εισόδημα
. Τα σχέδια αυτά γίνονται επίσης χώροι μάθησης και χειραφέτησης. Οι γυναίκες αποκτούν αυτοπεποίθηση, μαθαίνουν πώς να διαπραγματεύονται, να διαχειρίζονται, να κυκλοφορούν και μερικές φορές ακόμη και να μιλούν δημόσια. “Πριν, μέναμε στο σπίτι. Σήμερα, μπορούμε να πάμε οπουδήποτε”, εκμυστηρεύεται μία από αυτές, που αναφέρεται στην έκθεση
. Ωστόσο, αυτή η δυναμική παραμένει εύθραυστη: χωρίς νερό δεν μπορεί να υπάρξει παραγωγή. 19659011]Επίμονα διαρθρωτικά εμπόδια
Η μελέτη υπογραμμίζει τρία σημαντικά εμπόδια για την ενδυνάμωση των γυναικών της υπαίθρου σε αυτό το πλαίσιο της υδατικής πίεσης. Το πρώτο είναι η περιορισμένη πρόσβαση σε πόρους: λίγη γη στο όνομά τους, λίγα τραπεζικά δάνεια και ένα ακόμα υψηλό ποσοστό αναλφαβητισμού των γυναικών. Το δεύτερο είναι ότι η κατάρτιση είναι συχνά ακατάλληλη: τυποποιημένη, μακριά από την καθημερινή ζωή των γυναικών της υπαίθρου, και μερικές φορές παρέχεται σε μέρη ή γλώσσες που είναι απρόσιτες γι’ αυτές. Σε αυτό έρχονται να προστεθούν οι κοινωνικοί κανόνες που εξακολουθούν να περιορίζουν τη συμμετοχή τους στη δημόσια ζωή και τη διακυβέρνηση του νερού. Οι γυναίκες εξακολουθούν να περιθωριοποιούνται στις ενώσεις χρηστών και στις συνελεύσεις των χωριών, όπου αποφασίζονται ζωτικά ζητήματα κατανομής των πόρων. 19659013]Τέσσερις μοχλοί για μόνιμη αλλαγή
Για να μετατραπούν αυτές οι διαπιστώσεις σε συγκεκριμένη δράση, το Δελτίο Πολιτικής προτείνει διάφορους τομείς εργασίας. Πρώτον, υπογραμμίζει τη σημασία της παραγωγής και διάδοσης δεδομένων με βάση το φύλο, προκειμένου να κατανοήσουμε καλύτερα την πραγματικότητα των γυναικών της υπαίθρου, τις ευπάθειές τους και τις δεξιότητές τους και να σχεδιάσουμε προγράμματα πραγματικά προσαρμοσμένα στις ανάγκες τους. Συνιστά επίσης τη διευκόλυνση της πρόσβασής τους στις δημόσιες υπηρεσίες, τη γη και τις πιστώσεις, που είναι καθοριστικής σημασίας για την ενίσχυση της οικονομικής τους αυτονομίας και της ικανότητάς τους να επενδύσουν σε γεωργικές ή βιοτεχνικές δραστηριότητες
. Η υποστήριξη των γυναικείων πρωτοβουλιών είναι ένας άλλος βασικός μοχλός: αυτό περιλαμβάνει την παροχή κατάρτισης ανάλογα με το πλαίσιο, την υποστήριξη της ανάπτυξης και της εμπορίας προϊόντων και την ενίσχυση μορφών συλλογικής οργάνωσης, όπως οι συνεταιρισμοί ή οι ενώσεις.
Η έκθεση υπογραμμίζει επίσης την ανάγκη να υποστηριχθούν οι αλλαγές στους κοινωνικούς κανόνες, προωθώντας την ποικιλομορφία του υπόβαθρου των γυναικών και ενθαρρύνοντας τη συμμετοχή τους στα τοπικά όργανα λήψης αποφάσεων, ιδίως στη διαχείριση των υδάτων
Mounia Senhaji | 11 Δεκεμβρίου 2025 Στις 10:05