Morocco.gr –
Η τραγωδία που συνέβη στο Σάφι το βράδυ του Σαββάτου αναζωπύρωσε τα ερωτήματα σχετικά με τη σχέση μεταξύ της κλιματικής αλλαγής και των φυσικών καταστροφών. Αλλά για τον Mohamed Jalil, Γενικό Γραμματέα της Fédération marocaine du conseil et de l’ingénierie, θα ήταν λάθος να περιορίσουμε αυτή την τραγωδία σε μια απλή συνέπεια της κλιματικής αλλαγής. “Ο κίνδυνος δεν είναι ποτέ μόνο ένας κίνδυνος”, επιμένει. “Είναι το αποτέλεσμα του κινδύνου, σε συνδυασμό με την ευαισθησία των συστημάτων και την ευπάθεια των εδαφών.”
Ένας κλιματικός κίνδυνος που ενισχύεται, αλλά δεν είναι η μοναδική αιτία
Οι έντονες βροχοπτώσεις που καταγράφηκαν στο Safi είναι μέρος μιας τάσης που είναι πλέον καλά τεκμηριωμένη. Το Μαρόκο βιώνει μια πτώση των μέσων ετήσιων βροχοπτώσεων, αλλά μια αύξηση των σύντομων, βίαιων και εξαιρετικά εντοπισμένων βροχοπτώσεων. Η τάση αυτή συνδέεται άμεσα με την κλιματική αλλαγή, η οποία μεταβάλλει την ατμοσφαιρική δυναμική και ευνοεί τα ξεσπάσματα καταιγίδων έναντι των παραδοσιακών χειμερινών διαταραχών. Ωστόσο, όπως επισημαίνει ο Mohamed Jalil, η κλιματική αλλαγή δεν “προκαλεί” καταστροφές. Λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής απειλών, καθιστώντας τα ακραία φαινόμενα πιο έντονα και πιο συχνά. “Προσθέτει βαρύτητα σε καταστάσεις που είναι ήδη εύθραυστες”, εξηγεί. Με άλλα λόγια, οι κλιματικοί κίνδυνοι υπάρχουν, αλλά γίνονται καταστροφές μόνο όταν πλήττουν συστήματα που δεν είναι ικανά να τους αντέξουν.
Υποδομές αποχέτευσης χωρίς ανάσα
Στο Safi, οι βροχές έπληξαν ένα σε μεγάλο βαθμό ανεπαρκές δίκτυο ομβρίων υδάτων. Ξεπερασμένοι σωλήνες, έλλειψη συντήρησης, μη τακτικός καθαρισμός των μαύρων σημείων: αυτές είναι οι δομικές αδυναμίες που εμπόδιζαν την ταχεία αποστράγγιση του νερού. Ο εμπειρογνώμονας επισημαίνει ότι οι αστικές πλημμύρες δεν είναι ποτέ απλώς αποτέλεσμα της βροχής. Είναι το αποτέλεσμα μιας αλληλεπίδρασης μεταξύ της έντασης των βροχοπτώσεων, της χωρητικότητας των δικτύων και της μορφολογίας του εδάφους. Στην περίπτωση της Safi, μιας πόλης που βρίσκεται εν μέρει σε χαμηλό σημείο και είναι εκτεθειμένη σε μια πιθανή αλληλεπίδραση μεταξύ των έντονων βροχοπτώσεων και της κατάστασης της θάλασσας, οι συνθήκες ήταν ώριμες για μια γρήγορη υπερχείλιση
Γενικότερα, ο Mohamed Jalil προειδοποιεί για τα δίκτυα που έχουν σχεδιαστεί σύμφωνα με πρότυπα που έχουν ξεπεραστεί. Οι υποδομές σχεδιάστηκαν με βάση τους κλιματικούς κύκλους που έχουν αλλάξει ριζικά. “Σήμερα, γεγονότα που συνέβαιναν κάθε δέκα χρόνια γίνονται πολύ πιο συχνά”, παρατηρεί, θέτοντας το ερώτημα αν πρέπει να αναπροσαρμοστούν τα τεχνικά πρότυπα
Μια υποτιμημένη εδαφική και ανθρώπινη ευπάθεια
Ο τρίτος παράγοντας, που συχνά παραβλέπεται, είναι η ευπάθεια. Η καταστροφή έπληξε παλιές, πυκνοκατοικημένες γειτονιές, όπου οι κοινωνικές συνθήκες, η ποιότητα των κτιρίων και η έκθεση στον κίνδυνο επιτείνουν τις συνέπειες των φυσικών κινδύνων. Για τον Mohamed Jalil, η τρωτότητα είναι επίσης αποτέλεσμα των επιλογών σχεδιασμού της χρήσης γης. Η αστικοποίηση των πλημμυρόπληκτων περιοχών, η εξαφάνιση των λεκανών ανάσχεσης, η πίεση της γης και η χαλάρωση των πολεοδομικών κανονισμών έχουν σταδιακά μειώσει την ανθεκτικότητα των πόλεων. “Μερικές φορές χτίσαμε εκεί που δεν έπρεπε”, θρηνεί, καταγγέλλοντας μια μορφή συλλογικής αμνησίας όσον αφορά τους φυσικούς κινδύνους. Σε αυτό προστίθεται και η έλλειψη λειτουργικής διακυβέρνησης. Αν και έχουν εκδοθεί προειδοποιήσεις για τις καιρικές συνθήκες, η χρήση τους παραμένει σε μεγάλο βαθμό αντιδραστική. Ωστόσο, επιμένει ο εμπειρογνώμονας, εκεί ακριβώς αρχίζει η ανθρώπινη ευθύνη: στην πρόβλεψη, τον συντονισμό των φορέων και την ικανότητα δράσης πριν χτυπήσει η τραγωδία
Επανεξέταση της διαχείρισης κινδύνων σε περιφερειακή κλίμακα
Κοιτάζοντας πέρα από το Safi, ο Mohamed Jalil ζητά μια βαθιά αλλαγή παραδείγματος. Η διαχείριση των υδάτινων και κλιματικών κινδύνων δεν μπορεί πλέον να περιορίζεται στην καταπολέμηση της ξηρασίας ή στην κινητοποίηση νέων πόρων. Πρέπει να ενσωματώσει πλήρως την πρόληψη των καταστροφών, μέσω αξιόπιστων δεδομένων, συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης, δικτύων παρατήρησης βροχοπτώσεων και ανθεκτικών εγγράφων αστικού σχεδιασμού. “Ταλαντευόμαστε συνεχώς μεταξύ αφθονίας και έλλειψης”, συνοψίζει. Η ξηρασία και οι πλημμύρες δεν είναι πλέον αντίθετα: συνυπάρχουν και αλληλοενισχύονται. Χωρίς μια ολοκληρωμένη, εδαφική και προληπτική προσέγγιση, τα ακραία φαινόμενα θα συνεχίσουν να μετατρέπονται σε ανθρώπινες τραγωδίες
Noura Mzaghrani | 16 Δεκεμβρίου 2025 AT 20:20