Morocco.gr –
Le Matin: Ο ΟΟΣΑ μόλις δημοσίευσε, τον Ιούνιο του 2026, το πρώτο τεύχος των Οικονομικών Προοπτικών για το έτος, τον τόμο 2026/1, αριθμός 119, με τον τίτλο «Υπό πίεση». Ποια είναι η συνολική σας άποψη για αυτή την έκθεση και τι την κάνει να ξεχωρίζει σε σχέση με τις προηγούμενες εκδόσεις;
Ahmed Khalid Benomar: Για να απαντήσω σε αυτή την ερώτηση, πρέπει πρώτα να υπενθυμίσω τη δομή της έκθεσης: είναι αφιερωμένη στις παγκόσμιες οικονομικές προοπτικές και συνοδεύεται από λεπτομερή ανάλυση ορισμένων οικονομιών, των χωρών μελών του ΟΟΣΑ, αλλά και ορισμένων μεγάλων παγκόσμιων οικονομιών. Υπενθυμίζω σχετικά ότι το Μαρόκο, από τη συμφωνία που υπογράφηκε το 2019 με τον ΟΟΣΑ και ανανεώθηκε το 2024, συμφωνία που υπογράφηκε από τον Πρωθυπουργό και τον Γενικό Γραμματέα του Οργανισμού, διαθέτει οικονομικό γραφείο εντός του ΟΟΣΑ, όπως και τα κράτη μέλη. Το γραφείο αυτό του επιτρέπει σήμερα να αναλύεται και να παρακολουθείται από τον Οργανισμό και, ως εκ τούτου, να περιλαμβάνεται στις οικονομικές προοπτικές αυτές, όπως και οι προηγμένες οικονομίες.
Στην ουσία, η συνολική ανάγνωση αυτής της έκθεσης μας λέει ένα ουσιαστικό πράγμα: ο κόσμος διανύει μια περίοδο συνεχούς αλλαγής σε ένα πλαίσιο διαδοχικών οξέων κρίσεων. Η συνήθης άσκηση προοπτικής έχει καταστεί εξαιρετικά περίπλοκη. Οι οικονομικές πορείες δεν μετρώνται πλέον μόνο με βάση εξαμηνιαίους ή τριμηνιαίους κύκλους, αλλά μπορούν πλέον να μεταβάλλονται από τη μία εβδομάδα στην άλλη. Αυτό είναι, κατά τη γνώμη μου, το σημαντικότερο δίδαγμα που μπορεί να αντληθεί από αυτή την άσκηση.
Ο ΟΟΣΑ κατατάσσει το Μαρόκο μεταξύ των οικονομιών των οποίων η κατανάλωση ενέργειας προέρχεται κατά κύριο λόγο από εισαγωγές (90%). Η έκθεση προβλέπει πληθωρισμό 3,2% το 2026 και έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών 3,1% του ΑΕΠ. Ποιες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις πρέπει να αναλάβει το Μαρόκο για να μειώσει αυτή την ενεργειακή εξάρτηση, και σε ποιο χρονικό ορίζοντα;
Πιστεύω ότι, σε αυτό το πλαίσιο, πρέπει να διαβάσουμε προσεκτικά το ενημερωτικό δελτίο που αφιερώνει ο ΟΟΣΑ στο Μαρόκο. Το δελτίο αυτό σκιαγραφεί την εικόνα μιας ανθεκτικής χώρας (ευτυχώς) και μιας οικονομίας με σταθερή και βιώσιμη ανάπτυξη. Σύμφωνα με τις προβλέψεις του οργανισμού, η ανάπτυξη θα φτάσει το 5% το 2026, με μια καλή δυναμική που θα διατηρηθεί και το 2027, δεδομένου ότι τα τελευταία επικαιροποιημένα στοιχεία δείχνουν αύξηση 4,4% το 2024 και 4,9% το 2025.
Και στον τομέα του πληθωρισμού, ο δείκτης τιμών καταναλωτή παρέμεινε κάτω από το 2% τα τελευταία χρόνια για το Μαρόκο, γεγονός που μαρτυρά την αποτελεσματικότητα της μακροοικονομικής πολιτικής που ακολουθεί το Βασίλειο και των στοχευμένων μέτρων που έχουν τεθεί σε εφαρμογή για τον περιορισμό των πιέσεων στις τιμές και τη μείωση των επιπτώσεων του πληθωρισμού. Οι συγκυριακές διαταραχές μπορούν βεβαίως να επηρεάσουν τον πληθωρισμό, όπως δείχνει η αναμενόμενη ανάκαμψη το 2026 λόγω της αύξησης των τιμών της ενέργειας, ωστόσο τα ισχυρά και στοχευμένα μέτρα που έχει λάβει το Βασίλειο, και τα οποία έχουν επαινεθεί από τον Οργανισμό, επιτρέπουν την σημαντική άμβλυνση των επιπτώσεων και την αποφυγή της μόνιμης εγκατάστασης αυτών των κλυδωνισμών.
Όσον αφορά το θέμα των ενεργειακών δαπανών, πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι το Μαρόκο διαθέτει ένα στρατηγικό βασιλικό όραμα στον τομέα αυτό. Το εθνικό ενεργειακό μείγμα έχει ξεπεράσει το όριο του 40% σε όρους ανανεώσιμης ισχύος και αναμένεται να φτάσει πολύ σύντομα σε ποσοστά που θα ξεπεράσουν το 50%, αν είναι θέλημα Θεού. Βεβαίως, η εξάρτηση από τις εισαγωγές υδρογονανθράκων παραμένει και επιβαρύνει τον ενεργειακό λογαριασμό της χώρας, αλλά το Μαρόκο αποτελεί σήμερα πρότυπο στην πράσινη μετάβαση, στο πλαίσιο ενός στρατηγικού βασιλικού οράματος που εφαρμόζεται εδώ και περισσότερες από δύο δεκαετίες. Οι προσπάθειες αυτές, εξάλλου, χαιρετίζονται ευρέως από τις εκθέσεις διαφόρων οργανισμών, μεταξύ των οποίων και ο ΟΟΣΑ.
Ο ΟΟΣΑ επισημαίνει ανησυχητικά ποσοστά ανεργίας: 37,2% στους νέους και 20,5% στις γυναίκες, και συνιστά μεγαλύτερη ευελιξία, επέκταση των υπηρεσιών φύλαξης παιδιών και ενίσχυση της κατάρτισης. Πώς μπορούν να συνδυαστούν αυτές οι μεταρρυθμίσεις με τις κοινωνικές ισορροπίες;
Πρέπει πρώτα να υπενθυμίσουμε ότι η ίδια η έκθεση επισημαίνει μια βελτίωση της κατάστασης της απασχόλησης στο Μαρόκο. Η ανεργία έχει αρχίσει να μειώνεται και η εθνική οικονομία δημιούργησε περίπου 193.000 θέσεις εργασίας το 2025, κάτι που αποτελεί ενθαρρυντικό σημάδι. Όσον αφορά το ζήτημα της ανεργίας των νέων, πιστεύω ότι η απάντηση μπορεί να είναι μόνο συστημική. Εντάσσεται στο πλαίσιο του νέου μοντέλου ανάπτυξης, το οποίο ορίζει σαφώς ότι η δημιουργία θέσεων εργασίας για τους νέους δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από τρεις αλληλένδετες διαστάσεις: μια οικονομική ανάπτυξη που προσφέρει πραγματικές ευκαιρίες, μια σταθερή επένδυση στο ανθρώπινο κεφάλαιο και μια προορατική πολιτική κοινωνικής ένταξης. Αυτό το τρίπτυχο πρέπει να διερευνηθεί και να εμβαθυνθεί, προκειμένου να δοθεί μια διαρθρωτική και βιώσιμη απάντηση σε αυτή την πρόκληση.
Εξίσου σημαντική είναι η ανάγκη να προετοιμαστούμε για τις μεγάλες μεταβάσεις που επιταχύνονται με πρωτοφανή ταχύτητα: την ψηφιακή μετάβαση, την πράσινη μετάβαση και, κυρίως, την τεχνητή νοημοσύνη. Σε αυτά τα τρία μέτωπα, το Μαρόκο καταβάλλει ουσιαστικές προσπάθειες που του επιτρέπουν να προλάβει τις εξελίξεις, αντί να υποστεί αυτές τις μεταβολές όταν αυτές έχουν ήδη επιβληθεί.
Η έκθεση χαιρετίζει τη μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος (3% του ΑΕΠ το 2026-2027) χάρη στις φορολογικές μεταρρυθμίσεις, αλλά επισημαίνει την επαναφορά των επιδοτήσεων στις μεταφορές χωρίς άμεσες ενισχύσεις προς τα νοικοκυριά. Είναι βιώσιμη αυτή η ισορροπία μεταξύ δημοσιονομικής εξυγίανσης και κοινωνικής προστασίας, και αντιμετωπίζουν οι φορολογικές μεταρρυθμίσεις τις ανισότητες;
Αυτό που δείχνει η έκθεση εδώ είναι ότι το Μαρόκο αναφέρεται όχι μόνο για την πορεία των δημόσιων οικονομικών του, αλλά κυρίως για τη θέση του όσον αφορά την ισορροπία μεταξύ δημοσιονομικής εξυγίανσης και κοινωνικής προστασίας. Χωρίς να διεκδικεί πλήρη επιτυχία, την οποία κανείς δεν θα μπορούσε να ισχυριστεί, το Μαρόκο εμφανίζεται σε αυτή την έκθεση ως ένα πρότυπο που έχει κάνει έξυπνες επιλογές. Αντί να επιλέξει μη στοχευμένες ενισχύσεις ως απάντηση στο κλείσιμο του στενού του Ορμούζ το 2026, το Βασίλειο επέλεξε να εστιάσει τη στήριξή του στον τομέα των μεταφορών, τόσο των δημόσιων όσο και των εμπορευματικών, καθώς και στη διατήρηση των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας, οι οποίες αποτελούν φορείς μετάδοσης του πληθωρισμού που πρέπει να εξουδετερωθούν κατά προτεραιότητα. Σε σύγκριση με πολλές άλλες παρόμοιες οικονομίες, αυτή η στοχευμένη και σταδιακή προσέγγιση ξεχωρίζει θετικά και τοποθετεί το Μαρόκο μεταξύ των αναδυόμενων οικονομιών που βρίσκονται στην καλύτερη θέση για τη διαχείριση αυτού του είδους κρίσεων.
Ο ΟΟΣΑ προειδοποιεί ότι, παρά την ενίσχυση του θεσμικού πλαισίου, η αντιληπτή διαφθορά παραμένει υψηλή στις δημόσιες συμβάσεις και συνιστά την ενίσχυση του ανταγωνισμού για την τόνωση της παραγωγικότητας. Αξιοποιούνται ενεργά αυτοί οι δύο μοχλοί και τι θεσμικές και νομοθετικές αλλαγές αναμένεται να δούμε βραχυπρόθεσμα;
Πρέπει να υπενθυμίσουμε σχετικά με αυτό το θέμα ότι υπάρχουν συνταγματικά όργανα που εποπτεύουν αυτούς τους δύο τομείς, ότι βρίσκονται σε εξέλιξη φιλόδοξα σχέδια δράσης και ότι έχουν σημειωθεί πρόσφατα συγκεκριμένες προόδους, όπως αποδεικνύουν οι βελτιώσεις του Μαρόκου στις διεθνείς κατατάξεις την τελευταία περίοδο. Και πάνω απ’ όλα, μία από τις πιο καθοριστικές διαρθρωτικές απαντήσεις είναι η έξυπνη, διαφανής και προληπτική ψηφιοποίηση, μια πραγματικά βαθιά ψηφιοποίηση. Όσον αφορά το θέμα των δημοσίων συμβάσεων, για παράδειγμα, ο ίδιος ο ΟΟΣΑ υπογραμμίζει στις εκθέσεις του ότι το Μαρόκο διαθέτει το πιο αποτελεσματικό και προηγμένο σύστημα μεταρρυθμίσεων στην περιοχή της Μέσης Ανατολής και της Βόρειας Αφρικής (MENA).
Βεβαίως, παραμένει ένα ζήτημα αντίληψης, αλλά οι μεταρρυθμίσεις στον τομέα της ψηφιοποίησης επιτρέπουν ακριβώς να δοθεί μια συγκεκριμένη απάντηση. Πρόκειται, εξάλλου, για ανησυχίες που μοιράζονται όλες οι χώρες με συγκρίσιμες οικονομίες: για να ξεπεράσουν το στάδιο της αναδυόμενης οικονομίας και να φτάσουν στο επίπεδο των ανεπτυγμένων χωρών, η εδραίωση σε αυτούς τους τομείς αποτελεί πραγματικά απαραίτητη προϋπόθεση.
Brahim Mokhliss | 15 Ιουνίου 2026 Στις 17:41