Morocco.gr –
Από την αρχή της συζήτησης, ένα πράγμα είναι σαφές: το ποδόσφαιρο, και ειδικότερα το Κύπελλο Εθνών Αφρικής, δεν είναι ποτέ απλή διασκέδαση. Επειδή είναι το πιο δημοφιλές άθλημα στην ήπειρο, συγκεντρώνει συναισθήματα, ιστορίες και προβολές που τα παραδοσιακά πολιτικά γήπεδα δυσκολεύονται να δημιουργήσουν. Για τον Mehdi Alioua, αυτή η θέρμη δεν είναι ούτε αυθόρμητη ούτε παράλογη. Είναι το αποτέλεσμα γνήσιων κοινωνικών τελετουργιών, μέρος του συλλογικού ημερολογίου, που επιτρέπουν στις κοινωνίες να εκτονώνουν εντάσεις, απογοητεύσεις και προσδοκίες. “Το ποδόσφαιρο δεν είναι ποτέ απλώς ένα παιχνίδι. Μια διοργάνωση όπως το Κύπελλο Εθνών Αφρικής αφορά συναισθήματα, ταυτότητες, αγώνες εξουσίας και την εικόνα μιας χώρας, πολύ πέρα από το γήπεδο”, επιβεβαιώνει ο καλεσμένος
Στις κερκίδες και στα μέσα ενημέρωσης, ο αγώνας αφορά επίσης την εικόνα, την αναγνώριση και τη σκηνοθεσία. Το ποδόσφαιρο γίνεται μια παγκόσμια γλώσσα, ένας μεγεθυντικός καθρέφτης της ισορροπίας ισχύος, αλλά και ένας χώρος άμεσης ταύτισης, όπου ο διπλωματικός λόγος συχνά παραμένει αφηρημένος ή απομακρυσμένος από την καθημερινή ζωή των πολιτών. “Ένα Κύπελλο Εθνών Αφρικής συχνά μιλάει περισσότερο στους ανθρώπους από ό,τι μια πολιτική σύνοδος κορυφής, επειδή οι άνθρωποι ταυτίζονται πιο εύκολα με τους παίκτες παρά με τους θεσμούς ή τους διπλωμάτες”, εξηγεί ο καλεσμένος στην εκπομπή “L’Info en Face”.
Το Κύπελλο Εθνών Αφρικής, μια κοινωνική τελετουργία όπου η κοινωνία αφηγείται τη δική της ιστορία
Για τον Mehdi Alioua, ο λαϊκός ενθουσιασμός γύρω από το Κύπελλο Εθνών Αφρικής δεν είναι ούτε παράλογος ούτε αυτοσχέδιος. Αποτελεί μέρος μιας δομημένης κοινωνικής τελετουργίας, βαθιά ριζωμένη στις συλλογικές πρακτικές. “Αυτό που βλέπετε στα γήπεδα ή στα καφενεία δεν είναι αυθόρμητο: πρόκειται για εξαιρετικά κωδικοποιημένες κοινωνικές τελετουργίες που επιτρέπουν σε μια κοινωνία να εκτονώσει συσσωρευμένες εντάσεις”, εξηγεί. Προσθέτει ότι το CAN λειτουργεί ως συλλογική βαλβίδα ασφαλείας, μια στιγμή αναστολής της καθημερινότητας όπου το συναίσθημα γίνεται κοινωνικά αποδεκτή γλώσσα. Οι φωνές, τα λεκτικά ξεσπάσματα και οι ενίοτε υπερβολικοί πανηγυρισμοί δεν αποτελούν ανωμαλίες, αλλά την έκφραση ενός συγκεκριμένου συμβολικού χώρου. “Το ποδόσφαιρο προσφέρει έναν χώρο όπου μπορούμε να εκφράσουμε πράγματα που δεν λέμε αλλού, μερικές φορές υπερβολικά, αλλά πάντα πολύ αποκαλυπτικά”, τονίζει ο κ. Alioua. Σε αυτό το κοινωνικό θέατρο, ο οπαδός γίνεται ηθοποιός. Το γήπεδο, οι κερκίδες των καφετεριών και τα κοινωνικά δίκτυα μετατρέπονται σε σκηνές όπου αναπαριστώνται οι κοινωνικές απογοητεύσεις, οι σιωπηρές ιεραρχίες και οι συλλογικές προσδοκίες. “Ο αγώνας διαδραματίζεται επίσης στις κερκίδες, στα παρασκήνια και στην εικόνα που δίνουμε για τον εαυτό μας στον κόσμο”, συνοψίζει ο κοινωνιολόγος, επισημαίνοντας ότι το ποδόσφαιρο περιλαμβάνει πολύ ευρύτερα ζητήματα από το τελικό σκορ.
Κατακερματισμένες ταυτότητες και η διεκδικητική επιστροφή της αφρικανικότητας
Το CAN Morocco 2025 αποτελεί επίσης μέρος μιας ιδιαίτερης ακολουθίας ταυτότητας για το Βασίλειο. Επί μακρόν κυριαρχούμενη από το πρίσμα της αραβικότητας και του ευρωμεσογειακού προσανατολισμού, η αφρικανική ταυτότητα του Μαρόκου επιστρέφει στο προσκήνιο. “Το να παίζουμε στο Κύπελλο Εθνών Αφρικής σημαίνει ότι αγκαλιάζουμε πλήρως την αφρικανική μας ταυτότητα. Δεν μπορείς να θέλεις να κερδίσεις το Κύπελλο Εθνών Αφρικής χωρίς να αναγνωρίζεις τον εαυτό σου ως Αφρικανό”, λέει ο Mehdi Alioua. Αλλά αυτή η αφρικανική ταυτότητα δεν αντιτίθεται σε άλλες υπαγωγές. Είναι μέρος ενός ευρύτερου συνόλου, που αποτελείται από στρώματα και αντιφάσεις. “Η ταυτότητα δεν είναι ποτέ ένα ομοιογενές μπλοκ. Αποτελούμαστε από θραύσματα, εμπειρίες και πολλαπλές υπαγωγές, οι οποίες εκφράζονται διαφορετικά ανάλογα με το πλαίσιο”, εξηγεί. Το ίδιο άτομο μπορεί να αισθάνεται με τη σειρά του Μαροκινός, Αφρικανός, Άραβας ή παναφρικανός, χωρίς αυτές οι διαστάσεις να αλληλοεξουδετερώνονται
. Το ποδόσφαιρο γίνεται τότε δείκτης αυτού του κατακερματισμού. “Δεν είσαι το ίδιο άτομο σε ένα ποδοσφαιρικό γήπεδο με αυτό που είσαι σε ένα καφέ ή στη δουλειά, και αυτό είναι απολύτως φυσιολογικό”, λέει ο κοινωνιολόγος. Οι αντιπαλότητες που παρατηρούνται σε ορισμένους αγώνες δεν είναι μόνο αθλητικές: ξυπνούν μνήμες, διπλωματικές διαμάχες, αλληλεγγύη ή απόρριψη, ενίοτε ασυνείδητη, που διατρέχουν τις κοινωνίες
Μια υπαίθρια γεωπολιτική και οικονομική βιτρίνα
Το CAN Morocco 2025 ξεπερνά κατά πολύ το πλαίσιο ενός απλού αθλητικού γεγονότος. Μέσω της οργάνωσής του, της ποιότητας των υποδομών του και της προβολής του από τα μέσα ενημέρωσης, έχει καταστεί μια επιχείρηση στρατηγικής προβολής για το Βασίλειο. Στα μάτια του Mehdi Alioua, ο διαγωνισμός αυτός αποτελεί μια σημαντική στιγμή διεθνούς προβολής. “Αυτό το Κύπελλο Εθνών Αφρικής είναι ίσως το πιο προβεβλημένο και καλύτερα οργανωμένο στην ιστορία και προβάλλει μια πολύ ισχυρή εικόνα του Μαρόκου σε διεθνή κλίμακα”, τονίζει. Εδώ, το ποδόσφαιρο γίνεται εργαλείο πολιτικής αφήγησης. Μέσω των γηπέδων, των γηπέδων, της ασφάλειας και της υλικοτεχνικής υποδομής, το Μαρόκο επιδεικνύει την ικανότητά του να φιλοξενήσει, να οργανώσει και να υλοποιήσει ένα μεγάλο ηπειρωτικό γεγονός. “Διοργανώνοντας ένα Κύπελλο Εθνών Αφρικής σε αυτό το επίπεδο, το Μαρόκο δεν προβάλλει απλώς το ποδόσφαιρό του, αλλά την ικανότητά του να κάνει ένα σύστημα να λειτουργεί, να δημιουργεί εμπιστοσύνη και να λάμπει”, επιμένει ο κοινωνιολόγος
. Αλλά αυτή η προβολή δεν είναι χωρίς παράπλευρες συνέπειες. Διεκδικώντας τον εαυτό του ως βιτρίνα για την ήπειρο, το Μαρόκο εκτίθεται επίσης σε σύγκριση και ακόμη και αμφισβήτηση. Ορισμένοι χαιρετίζουν αυτή την επιτυχία ως συλλογικό πλεονέκτημα για την Αφρική, ενώ άλλοι τη βλέπουν ως έκφραση ενός διεκδικητικού ανταγωνισμού μεταξύ αναδυόμενων δυνάμεων. Το Κύπελλο Εθνών Αφρικής γίνεται έτσι μια συμβολική αρένα όπου μετρούνται όχι μόνο οι ομάδες, αλλά και τα μοντέλα ανάπτυξης και οι ηγετικές διαδρομές. Στο πλαίσιο αυτό, τίθεται φυσικά το ζήτημα της αφρικανικής ηγεσίας. Για τον Mehdi Alioua, ωστόσο, δεν μπορεί να αναχθεί σε μια λογική κυριαρχίας ή σε μια σταθερή ιεραρχία. “Η αληθινή ηγεσία δεν έχει να κάνει με την επίδειξη ανωτερότητας ή την ταπείνωση των άλλων, αλλά με την αποδοχή της αμφιβολίας, του λάθους και της συνεργασίας”, υποστηρίζει
. Το CAN Morocco 2025 τοποθετεί έτσι το Βασίλειο σε μια νέα θέση: αυτή ενός παίκτη που πλέον θεωρείται ισχυρός, τόσο σε αθλητικό όσο και σε συμβολικό επίπεδο. Μια θέση που δημιουργεί εξωαθλητική πίεση στην εθνική ομάδα και τους προπονητές της. “Οι παίκτες δεν φορούν απλώς μια φανέλα, αλλά μεταφέρουν επίσης πολύ βαριές πολιτικές, ταυτοτικές και συμβολικές προσδοκίες”, επισημαίνει ο κοινωνιολόγος, υπογραμμίζοντας το ψυχολογικό βάρος αυτής της ευθύνης. Σε αυτό το πλαίσιο, οι αθλητικές επιδόσεις, όσο σημαντικές και αν είναι, δεν μπορούν να συνοψίσουν αυτό που πραγματικά διακυβεύεται στη διοργάνωση. “Ακόμη και αν το Μαρόκο δεν κερδίσει το CAN, η περιφερειακή και ηπειρωτική επιρροή του δεν θα εξαφανιστεί. Η ιστορία δεν τελειώνει με έναν αγώνα”, επιμένει ο Mehdi Alioua. Σύμφωνα με τον ίδιο, η ηγεσία χτίζεται με την πάροδο του χρόνου, μέσω της συνέπειας, της αξιοπιστίας και της ικανότητας να ενώνει αντί να κυριαρχεί
. Τελικά, το CAN Μαρόκο-2025 εμφανίζεται λιγότερο ως κορύφωση παρά ως στάδιο. Ένα στάδιο για την εδραίωση μιας διεκδικητικής αφρικανικής τοποθέτησης, σε μια ήπειρο που αναδιαμορφώνεται, όπου το ποδόσφαιρο χρησιμεύει ως ηχείο για τους οικονομικούς, πολιτικούς και κοινωνικούς μετασχηματισμούς που βρίσκονται σε εξέλιξη. Καθώς το CAN Morocco 2025 πλησιάζει στο τέλος του, ένα πράγμα είναι βέβαιο: το τουρνουά θα έχει λειτουργήσει ως καταλύτης. Ένας καταλύτης για συναισθήματα, συζητήσεις ταυτότητας, συμβολικές αντιπαλότητες και εναλλακτικές αφηγήσεις για την Αφρική. “Μέσω αυτού του Κυπέλλου Εθνών Αφρικής, η Αφρική παρουσιάζεται επίσης στον κόσμο με τρόπο διαφορετικό από το συνηθισμένο μίζερο πρίσμα”, καταλήγει ο Mehdi Alioua. Περισσότερο από ένα απλό αθλητικό γεγονός, το CAN Morocco 2025 επιβεβαιώνει ότι το ποδόσφαιρο παραμένει μια από τις πιο ισχυρές γλώσσες στην Αφρική για την έκφραση των κοινωνιών, των εντάσεων τους… και των φιλοδοξιών τους.
Souad Badri | 11 Ιανουαρίου 2026 AT 19:29